ایرانیان! مادرم ایران آب ندارد

سیاست‌گزاران کشور و پهنه وسیع حکمرانی در ایران، باید در اصول منافع ملی و منفعت عمومی به اجماع و تفاهم برسند

0
84
محرومیت آب
ایرانیان! مادرم ایران آب ندارد

ایران بر روی نوار کم‌آبی و نیمه خشک دنیا واقع شده است. متاسفانه در چند دهه اخیر با سیری قهقرایی، ذخایر منابع آبی کشور بر اثر استفاده بی‌رویه در توسعه کشاورزی و استقرار صنایع پر مصرف در پهنه ذخیره گاه‌های آبی (هم چون صنایع فولاد در زاینده رود اصفهان) رو به کاهش نهاده است. ضعف در ضمانت اجراهای قوانین و چندگانه بودن مراکز تصمیم گیر در عرصه دولتی بر عمق این فاجعه افزوده و امروز با کاهش چشم گیر بارش‌های فصلی و موسمی، سرزمین ایران در قلب خاور میانه بحران خیز، دچار کم آبی شدید شده است؛ اما به نظر می‌رسد، با وجود نواخته شدن زنگ خطر بی‌آبی در ده سال آینده، هنوز در ایران این بحران فقط نام برده شده و جدی تلقی نمی‌گردد. بنابراین، سیاست‌گزاران کشور و پهنه وسیع حکمرانی در ایران، باید در اصول منافع ملی و منفعت عمومی به اجماع و تفاهم برسند و نزاع‌های بیهوده در کامروایی از قدرت را خاتمه دهند و بدانند، ایران برای زندگی شایسته، بین پنج تا ده سال آینده، آب ندارد. دولت، می‌بایست پیگیر عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی جهت پیوند سازی اقتصاد و تولید ایرانی با دنیا باشد تا در تحقق امنیت غذایی و ارزش افزوده صادرات، گام‌های ارزشمندی برداشته شود.

هنگامی که نگارش این یادداشت را شروع کردم، یاد سریال “یوسف پیامبر” در چند سال پیش افتادم. فارغ از هرگونه نقد بر این سریال، آن چه نشان داده شد، تصویری از تدبیر و درایت حکمرانی حضرت یوسف بود که در اوج خشکسالی و کم‌آبی سرزمین مصر، توانسته بود، تمدن انسانی را فرازمندانه صیانت کند. ایران بر روی نوار کم‌آبی و نیمه خشک دنیا واقع شده است. مشاهده در اسناد و مدارک تاریخی نشان می‌دهد، ایرانیان در گذشته بر موضوع کم‌آبی متمرکز بوده و تدابیر فنی و علمی جالبی را در حفظ ذخایر آب به کار می‌بردند. 

متاسفانه در چند دهه اخیر با سیری قهقرایی، ذخایر منابع آبی کشور بر اثر استفاده بی‌رویه در توسعه کشاورزی و استقرار صنایع پر مصرف در پهنه ذخیره گاه‌های آبی (هم چون صنایع فولاد در زاینده رود اصفهان) رو به کاهش نهاده است. ضعف در ضمانت اجراهای قوانین و چندگانه بودن مراکز تصمیم گیر در عرصه دولتی بر عمق این فاجعه افزوده و امروز با کاهش چشم گیر بارش‌های فصلی و موسمی، سرزمین ایران در قلب خاور میانه بحران خیز، دچار کم آبی شدید شده است. داستان خاورمیانه نیز در بحران آب و خشکسالی جدی است و این منطقه بحرانی در جهان، به سویی رهسپار است که به زودی شاهد بروز بحران خطرناک و جنگ آب خواهد شد. فقر و از بین رفتن امنیت غذایی، سبب رویش سریع مهاجرت در خاور میانه خواهد شد که اگر عقل‌های سلیم و علمی به کمک نشتابند، این بار، آب به عنوان یک نهاد مقدس تلقی و چه بسا، سرهای فراوان در نتیجه صدور فتواهای جاهلانه و مغرضانه، از تن‌های خاکی و تشنه جدا خواهد شد.

طبیعی است، ایران که خود در معرض کم‌آبی قرار گرفته، با این بحران منطقه‌ای نیز مواجه شده و توفان‌های بلاخیزش روانه سرزمین ما نیز بگردد. به نظر می‌رسد، با وجود نواخته شدن زنگ خطر بی‌آبی در ده سال آینده، هنوز در ایران این بحران فقط نام برده شده و جدی تلقی نمی‌گردد؛ زیرا، برای خودکفایی برخی محصولات کشاورزی جشن برپا می‌شود و کسی به این فکر نمی‌افتد که آیا در تعارض حق بر غذا و حق بر آب، کدامین سوی این داستان تلخ باید جدی گرفته شود؟

هنوز کشت‌های گلخانه‌ای و کم مصرف رواج نگردیده و برای صادرات محصولات پر توقع به آب، زمین‌های فراوانی زیر کشت می رود. تحقق امنیت غذایی بسیار مهم است، ولی امنیت ملی، ابعادی چند وجهی دارد که غفلت از یکی و تمرکز به دیگری، عدم واردات فن‌آوری مورد نیاز و فقدان اندیشه‌های کارآمد، به گره خوردن مقوله امنیت و ارزش‌های ملی منجر خواهد شد. سیاست‌گزاران کشور و پهنه وسیع حکمرانی در ایران، باید در اصول منافع ملی و منفعت عمومی به اجماع و تفاهم برسند و نزاع‌های بیهوده در کامروایی از قدرت را خاتمه دهند و بدانند، ایران برای زندگی شایسته، بین پنج تا ده سال آینده، آب ندارد.

مهار این بحران که به صورت خزنده و مرموز سرگرم رونمایی از خود است، نیازمند تدبیر و درایت حکمرانی و عزم ملی می‌باشد. زمان به سرعت از دست می‌رود و حسرت زمین باران خورده به داغی فغان زا مبدل می‌گردد. امروز، بیش از هر زمان به تدبیر حکمرانی “یوسف پیامبر” نیازمندیم تا برای تجلی امنیت غذایی، امنیت و ارزش‌های ملی را نیز به نیکی بنگرد. اینک کشورمان نیازمند واردات تکنولوژی‌ها و اندیشه‌هایی است که با نیاز آبی کمتر می‌توانند حق بر غذای ملت را تامین کنند. تجربه‌های خوب دانشمندان دنیا باید به ایران وارد شود. دولت، می‌بایست پیگیر عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی جهت پیوند سازی اقتصاد و تولید ایرانی با دنیا باشد تا در تحقق امنیت غذایی و ارزش افزوده صادرات، گام‌های ارزشمندی برداشته شود.

یکی از واقعیت های تلخ و ملموس داخلی، کاهش پس انداز و ثروت ملی برای مصرف در روزهای سخت پیش رو است. سزاوار است، قوای سه گانه کشور با عزمی جدی، منافذ چرکین فساد و رانت و روابط ژنتیکی را در پهنه مدیریتی و اقتصادی با اقتضای قانون بسته و بستر افزایش ثروت و پس انداز را فراهم کنند که روزهای سخت، بتواند کرامت ایرانیان را صیانت نماید.امروز، شایسته است همگان از حکمرانی تا ملت به امر کم‌آبی ایران بیاندیشند و عزم جدی برای حفاظت از ذخایر موجود داشته باشند. فردا، روزی خواهد بود که میوه اندیشه و تلاش سازنده امروز را برخواهیم چید. به هوش باشیم که فردا، ایران آب ندارد. جامعه  خردمند، برای فردای خود، چاره‌ها می‌کند. از همین امروز به فردا بیاندیشیم که ایران، آب ندارد.

 

نویسنده: علیرضا محمدنژاد داریانی، حقوقدان عمومی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر

بازنشر این مطلب، تنها با ذکر منبع “سیاست‌گزاری عمومی ایران” بلامانع است.