راه حل‌های هوشمندانه برای بحران آب

0
79
بحران آب
بحران آب
چکیده خبر سیاستی: سیاست‌های نوآورانه و فن آوری‌های جدید که باعث کاهش پساب می‌شود، به کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا درمقابله با بحران کمبود آب، کمک می‌کند. این پیشرفت‌ها از این ایده ساده آغاز می‌شود که جلوگیری از کاهش و هدرفت آب به مانند دادن منابع جدید آب شیرین به کشورها مؤثر است. بیشتر دولت‌ها پروژه‌های بزرگ و گران قیمت مانند سدها، کانال‌ها و گیاهانی که برای نمکزدایی آب شور استفاده می‌شود را به عنوان راه حل کمبود آب در نظر گرفته بودند. در اواسط دهه ۱۹۹۰، رویکرد پروژه‌های کلان به طور کلی به عنوان یک پاسخ ضعیف به بحران آب در نظر گرفته شد. بین سال های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹، برنامه پشتیبانی شده توسط مرکز تحقیقات توسعه بین المللی، محققان، سیاست‌گزاران، کشاورزان و گروه‌های اجتماعی را برای به اشتراک گذاشتن موفقیت‌ها و ارزیابی ایده‌های جدید گرد هم آورد.
این تحقیق گسترده بود. به عنوان مثال، شرکت کنندگان طرح ابتکاری تقاضای آب برای خاورمیانه و شمال آفریقا، تبدیل پساب و بازگرداندن آن به چرخه آب و محیط زیست را اصلاح و بهسازی کردند تا اطمینان حاصل شود که “آب خاکستری” – زباله و ضایعات غیر فاضلاب – می‌تواند به راحتی برای انواع خاصی از کشاورزی استفاده شود. آنها همچنین چگونگی آبیاری محصولات کشاورزی در شب (به حداقل رساندن تبخیر) را بررسی و از فن آوری‌هایی مانند آبیاری قطره‌ای که می‌تواند تقاضای آب کشاورزی را کاهش دهد، استفاده نمودند. راه حل چند کشور برای حل مشکل کشاورزانی که به آب دسترسی ندارند نیز این است که کنتور یا ابزار سنجش اندازه‌گیری جریان آب در چاه‌های آب تعبیه کردند تا کشاورزان فقیرهم بتوانند به آب دسترسی داشته باشند. ایده‌های جدید منجر به تغییرات سیاستی در سطوح مختلف شده است.

سیاست‌های نوآورانه و فن آوری‌های جدید که باعث کاهش پساب می‌شود، به کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا درمقابله با بحران کمبود آب، کمک می‌کند.

این پیشرفت‌ها از این ایده ساده آغاز می‌شود که جلوگیری از کاهش و هدرفت آب به مانند دادن منابع جدید آب شیرین به کشورها مؤثر است. این دیدگاه اعتبار گسترده‌ای را در پی برنامه تحقیقاتی حمایت شده از سوی مرکز تحقیقات توسعه بین المللی، به منظور ارزیابی اینکه چگونه به اصطلاح “مدیریت تقاضای آب” می تواند بحران آب منطقه را کاهش دهد، به دست آورد. لامیا الفاتل، مدیرسابق مرکز تحقیقات توسعه بین‌المللی، می‌گوید: “ایده استفاده از آب به شیوه‌های موثرتر در حال حاضر در رأس برنامه سیاست‌گزاری در خاورمیانه است. کار ما، ستون اراده فکری را ایجاد کرد و مردم را قادر ساخت تا با اطمینان در این مسیر حرکت کنند.”

رویکرد استفاده از طرح‌های کوچک

بیشتر دولت‌ها پروژه‌های بزرگ و گران قیمت مانند سدها، کانال‌ها و گیاهانی که برای نمکزدایی آب شور استفاده می‌شود را به عنوان راه حل کمبود آب در نظر گرفته بودند. در اواسط دهه ۱۹۹۰، رویکرد پروژه‌های کلان به طور کلی به عنوان یک پاسخ ضعیف به بحران آب (که در نتیجه رشد جمعیت و تغییرات اقلیمی بدتر و شدیدتر شده بود)،در نظر گرفته شد. با این حال، “مدیریت تقاضا” به جای  توسعه منابع جدید آب- به عنوان مثال، کاهش میزان آب استفاده شده، هدر رفته و یا حتی مورد نیاز – هنوز ثابت نشده است.
در طرح ابتکاری تقاضای آب برای خاورمیانه و شمال آفریقا[۱][۲] ملحق شوید. بین سال های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹، برنامه پشتیبانی شده توسط مرکز تحقیقات توسعه بین المللی، محققان، سیاست‌گزاران، کشاورزان و گروه‌های اجتماعی را برای به اشتراک گذاشتن موفقیت‌ها و ارزیابی ایده‌های جدید گرد هم آورد.

این تحقیق گسترده بود. به عنوان مثال، شرکت کنندگان طرح ابتکاری تقاضای آب برای خاورمیانه و شمال آفریقا، تبدیل پساب و بازگرداندن آن به چرخه آب و محیط زیست را اصلاح و بهسازی کردند تا اطمینان حاصل شود که “آب خاکستری” – زباله و ضایعات غیر فاضلاب – می‌تواند به راحتی برای انواع خاصی از کشاورزی استفاده شود. آنها همچنین چگونگی آبیاری محصولات کشاورزی در شب (به حداقل رساندن تبخیر) را بررسی و از فن آوری‌هایی مانند آبیاری قطره‌ای که می‌تواند تقاضای آب کشاورزی را کاهش دهد، استفاده نمودند.

کارایی به همراه عدالت

بسیاری از تحقیقات طرح تقاضای آب برای خاورمیانه و شمال آفریقا، در مورد نگرانی‌های دوگانه افزایش بهره وری و توزیع آب به طور عادلانه تمرکز داشتند. به عنوان مثال یک هیأت اعزامی از سوریه به تونس، چگونگی تکثیر و تکرار موفقیت‌های انجمن‌های مصرف کننده آب این کشور را مورد ملاحظه قرار دادند.  این گروه‌ها، کشاورزان کوچک را قادر ساختند تا روش‌های خود را برای توزیع آب عادلانه تر و کم هزینه تر به اجرا درآورند. الفتال می‌گوید:  آنها بر این باورند که “بهترین راه برای مدیریت آب، دادن قدرت به افرادی است که از آن استفاده می‌کنند.”

محققان همچنین به این موضوع پرداختند که چگونه هزینه‌های تحویل آب آن هم بدون مجازات فقرا می‌تواند انگیزه‌ای برای صرفه جویی در آب فراهم کند. همو لامرانی، مدیر سابق مرکز تحقیقات توسعه بین‌المللی و پروژه طرح ابتکاری تقاضای آب برای خاورمیانه و شمال آفریقا، توضیح می‌دهد که در این منطقه یک تناقض وجود دارد و آن اینکه آب در عین حال که کمیاب است، ارزان هم هست.

راه حل چند کشور برای حل مشکل کشاورزانی که به آب دسترسی ندارند این است که کنتور یا ابزار سنجش اندازه‌گیری جریان آب در چاه‌های آب تعبیه کردند تا کشاورزان فقیرهم بتوانند به آب دسترسی داشته باشند. در عین حال، هزینه‌های توزیع برای استفاده بیشتر نیز تحمیل می‌شود، که انگیزه‌ای برای حفظ آب است.

نتایج سیاستی

ایده‌های جدید منجر به تغییرات سیاستی در سطوح مختلف شده است. به عنوان مثال، در اردن، قوانین ساختمان سازی تغییر کرده است و مستلزم گنجانده شدن قانون بازیافت قاضلاب در ساخت و سازهای جدید است.

در مراکش، یارانه‌های دولتی برای فن آوری‌های آبیاری قطره‌ای کارآمد به عنوان ابزاری جهت تشویق کشاورزان برای تولید محصولاتی با ارزش افزوده استفاده می شود که استفاده بهتر از آب کم را ممکن می‌سازد.

الفتال نتیجه گرفته که مدیریت تقاضای آب از یک ایده به راه حل‌های عملی که مردم به انجام آن متعهد هستند، حرکت کرده‌ است.

[۱] The Water Demand Initiative for the Middle East and North Africa

[۲] طرح ابتکاری تقاضای آب برای خاورمیانه و شمال آفریقا

منبع: ساینس دیلی

برگردان: زهرا سعیدی، کارشناس ارشد سیاست‌گزاری عمومی

بازنشر این مطلب، تنها با ذکر منبع “سیاست‌گزاری عمومی ایران” بلامانع است.